Xác lập định hướng chiến lược cho SME: CEO bắt đầu từ đâu? Hướng dẫn CEO SME xác lập định hướng chiến lược từ bối cảnh, mục tiêu, ưu tiên, nguồn lực đến cơ chế điều hành và kiểm soát thực thi.
Chiến lược không bắt đầu bằng một bản kế hoạch dài 50 trang
Một trong những hiểu nhầm phổ biến nhất của CEO là:
“Muốn có chiến lược thì phải ngồi xuống viết một bản kế hoạch thật đầy đủ.”
Thực tế, điều doanh nghiệp cần trước tiên không phải một tài liệu dài.
Doanh nghiệp cần một hướng đi đủ rõ để mọi quyết định quan trọng có cùng một logic.
Trong Hệ Thần Kinh Doanh Nghiệp, chu trình điều hành chiến lược gồm tiếp nhận tín hiệu, xử lý thông tin, truyền lệnh, nhận phản hồi và điều chỉnh.
Vì vậy, xác lập định hướng chiến lược là quá trình biến:
Bối cảnh
→ Nhận định
→ Lựa chọn
→ Ưu tiên
→ Nguồn lực
→ Hành động
→ Phản hồi
Bước 1. Xác định doanh nghiệp đang đứng ở đâu
Đừng bắt đầu bằng câu hỏi:
“Năm nay chúng ta muốn tăng trưởng bao nhiêu?”
Hãy bắt đầu bằng:
- Thị trường đang thay đổi thế nào?
- Khách hàng đang thay đổi thế nào?
- Đối thủ đang làm gì?
- Doanh nghiệp đang mạnh ở đâu?
- Doanh nghiệp đang yếu ở đâu?
- Nguồn lực thực tế là gì?
- Những giả định nào đang được sử dụng?
Một chiến lược tốt được xây dựng trên bối cảnh thực tế, không phải trên mong muốn.
Bước 2. Xác định vấn đề chiến lược thật sự
CEO cần phân biệt:
Triệu chứng
và
Vấn đề chiến lược.
Ví dụ:
Doanh thu giảm là triệu chứng.
Nguyên nhân có thể là:
- thị trường thay đổi;
- định vị sai;
- sản phẩm mất lợi thế;
- kênh bán hàng suy yếu;
- năng lực thực thi không đủ;
- hoặc doanh nghiệp đang theo đuổi một thị trường không còn phù hợp.
Nếu nhầm triệu chứng thành nguyên nhân, doanh nghiệp có thể “điều trị” rất chăm chỉ nhưng bệnh vẫn còn nguyên.

Bước 3. Xác định hướng đi ưu tiên
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần tăng trưởng bằng mọi giá.
Có doanh nghiệp cần:
Ổn định trước.
Có doanh nghiệp cần:
Tái cấu trúc trước.
Có doanh nghiệp cần:
Tăng trưởng có kiểm soát.
Và có doanh nghiệp cần:
Tập trung sống còn trước khi nghĩ đến mở rộng.
Định hướng phải phù hợp với giai đoạn phát triển và sức khỏe thực tế.
Bước 4. Xác định lợi thế cạnh tranh
CEO cần trả lời:
“Tại sao khách hàng nên chọn chúng ta thay vì một lựa chọn khác?”
Câu trả lời không nên chỉ là:
- chất lượng tốt;
- dịch vụ tốt;
- giá hợp lý.
Đó là những tuyên bố rất phổ biến.
Câu hỏi quan trọng hơn là:
Điều gì khiến doanh nghiệp có khả năng tạo giá trị tốt hơn, khác biệt hơn hoặc khó bị thay thế hơn?
Bước 5. Xác định những gì doanh nghiệp không làm
Đây là bước CEO thường bỏ qua.
Nguồn lực SME luôn hữu hạn.
Vì vậy, một chiến lược tốt phải tạo ra danh sách:
Không ưu tiên.
Không đầu tư.
Không mở rộng.
Không theo đuổi lúc này.
Không phải vì những việc đó không tốt.
Mà vì chúng chưa đủ quan trọng ở thời điểm hiện tại.
Bước 6. Phân bổ nguồn lực theo chiến lược
Chiến lược chỉ thực sự tồn tại khi nó ảnh hưởng đến:
- tiền;
- người;
- thời gian;
- công nghệ;
- năng lực quản trị;
- sự ưu tiên của các phòng ban.
Nếu CEO nói chiến lược là A nhưng ngân sách lại dành cho B, tổ chức sẽ tin vào ngân sách chứ không tin vào bài thuyết trình chiến lược.
Bước 7. Chuyển chiến lược thành mục tiêu
Mỗi mục tiêu chiến lược cần trả lời:
Muốn đạt gì?
Tại sao quan trọng?
Đo bằng gì?
Ai chịu trách nhiệm?
Đến khi nào?
Nguồn lực nào được phân bổ?
Đây là bước chuyển từ chiến lược trên giấy sang chiến lược có khả năng thực thi.
Bước 8. Thiết lập cơ chế điều hành
Một chiến lược tốt nhưng không được rà soát sẽ nhanh chóng trở thành tài liệu lưu trữ.
Doanh nghiệp cần chu kỳ:
Theo dõi → Đánh giá → Phản hồi → Điều chỉnh.
Hệ Thần Kinh Doanh Nghiệp khỏe mạnh không cố chấp bảo vệ một chiến lược cũ.
Nó có khả năng học từ phản hồi và điều chỉnh cách thực thi.
Bước 9. Đưa định hướng vào công cụ thực hành
Đây là điểm nối giữa Trung tâm Tri thức và Trung tâm Thực hành.
Sau khi hiểu vấn đề, CEO cần chuyển sang công cụ để:
- phân tích bối cảnh;
- kiểm tra giả định;
- xác lập ưu tiên;
- ra quyết định;
- phân bổ nguồn lực;
- theo dõi thực thi;
- điều chỉnh chiến lược.
Đó chính là vai trò của Bộ Toolkit Điều Hành Chiến Lược và Hồ sơ Tự Chẩn Đoán Doanh Nghiệp.
Đừng nhầm xác lập chiến lược với lập kế hoạch
Kế hoạch trả lời:
“Làm gì, khi nào, ai làm?”
Chiến lược trả lời sâu hơn:
“Tại sao làm việc này, tại sao không làm việc khác và tại sao đây là hướng đi phù hợp nhất với nguồn lực hiện tại?”
Doanh nghiệp có thể có kế hoạch rất chi tiết nhưng vẫn không có chiến lược rõ ràng.
Kết luận chuyên môn
Chiến lược là hệ thống lựa chọn.
Càng nhiều nguồn lực hữu hạn, doanh nghiệp càng phải lựa chọn rõ.
Hành trình thực hành
Chẩn đoán
→ Doanh nghiệp mất phương hướng chiến lược
↓
Thực hành
→ Xác lập định hướng chiến lược
↓
Điều trị
→ Nếu doanh nghiệp đã tổn thương sâu và không thể tự phục hồi bằng thực hành thông thường.
Bài tiếp theo:
Điều trị doanh nghiệp mất phương hướng: Khi nào CEO cần can thiệp chuyên sâu?
Hành trình kiến thức theo hệ tri thức Bệnh Viện Doanh Nghiệp Apexcorp
Bài kiến thức cốt lõi
Hệ Thần Kinh Doanh Nghiệp – Điều Hành Chiến Lược
↓
Bài phân tích Chẩn đoán chiến lược
Doanh nghiệp mất phương hướng chiến lược
↓
Bài hướng dẫn Thực hành
Xác lập định hướng chiến lược
↓
Bài phân tích Điều trị
Điều trị doanh nghiệp mất phương hướng
↓
Case Study
Case Study điều trị Hệ Thần Kinh Doanh Nghiệp
↓
Cẩm nang Thực hành
Cẩm nang thực hành Điều Hành Chiến Lược
↓
Framework
7 Phẫu Diện Sức Khỏe Doanh Nghiệp
↓
Trung tâm Tri thức Sức Khoẻ Doanh Nghiệp
Nơi CEO tiếp tục nghiên cứu các cơ chế bệnh lý và ca bệnh thực tế.
FAQ
Doanh nghiệp mất phương hướng chiến lược có phải là doanh nghiệp đang thua lỗ?
Không.
Một doanh nghiệp có thể vẫn tăng trưởng nhưng đã mất phương hướng nếu không biết rõ động lực tăng trưởng, ưu tiên chiến lược và lợi thế cạnh tranh của mình.
CEO có phải là nguyên nhân của mất phương hướng chiến lược?
Không nên kết luận như vậy ngay.
CEO có thể là một nguyên nhân, nhưng vấn đề có thể nằm ở dữ liệu, cơ chế ra quyết định, hệ thống điều phối hoặc khả năng chuyển hóa chiến lược thành hành động.
Có nên thay đổi chiến lược ngay khi nhận thấy doanh nghiệp mất phương hướng?
Không nhất thiết.
Trước khi thay đổi chiến lược cần xác định doanh nghiệp đang sai ở đâu và sai từ giai đoạn nào.
SME nên làm gì đầu tiên?
Bắt đầu bằng chẩn đoán, sau đó mới xác định nội dung cần thực hành hoặc điều trị.
Bài viết này dành cho Startup hay SME?
Trọng tâm của bài là SME đang vận hành và đã xuất hiện triệu chứng mất phương hướng.
Startup vốn ít thuộc nhóm phòng ngừa, được xử lý theo logic khác ở bài Cluster thứ tư.
Về tác giả
Thạc Sỹ Nguyễn Phong Phú
Kiến trúc sư trưởng Hệ Tri Thức Sức Khỏe Doanh Nghiệp – Bệnh Viện Doanh Nghiệp Apexcorp.
Tác giả/kiến trúc sư của hệ phương pháp chẩn đoán và cải thiện doanh nghiệp theo 7 Phẫu Diện Sức Khỏe Doanh Nghiệp.
Chuyên môn: Tư duy CEO, chiến lược, hệ thống điều hành và quản trị doanh nghiệp SME.
Hệ thống nội dung được phát triển theo hướng nhìn doanh nghiệp như một cơ thể sống, trong đó chất lượng tư duy, ra quyết định và khả năng phản ứng của CEO có ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống. Hệ Phản Xạ được Apexcorp định vị là phẫu diện đầu tiên trong Framework 7 Phẫu Diện Sức Khỏe Doanh Nghiệp.
🚑 Khám sàng lọc miễn phí